Duisburg Wanheimerort’ta 1908 yılında inşası tamamlanan Türkevi (Türkisches Haus) 1958 yılında onuruna verilen öğle yemeğinde Türkiye Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ı, 2006 yılında da iftara katılmak üzere camiye gelen Federal Almanya Cumhurbaşkanı Horst Köhler’i ağırladı.
1902 yılında dönemin mimari özellikleriyle tasarlanan ve inşası 1908 yılında tamamlanan bina cumbasından dolayı Türkisches Haus – Türkevi olarak anılıyor.
Türkevi Kayzer Almanya’sında Duisburg’un en iyi restoranlarından Hugo ve Adolf Bein’ın işletmesini barındırıyordu. Yüksek sınıfa hitap eden bu restoran 1950’li yılların sonuna dek Duisburg protokolünün ve burjuvazisinin uğrak yeri oldu.
1960’lı yıllardan sonra sosyal yapısı değiṣen bölgede bina içindeki restoran işletmeleri el değiştirdi. Önce restoran Rheinischer Hof adını aldı. 1970’li yıllarda da Yunan ve Yugoslav aileler restoran ve eğlence mekanları işletmeye başladı. 1984 yılında çıkan yangında binada oturan Satır ailesinden 7 kiṣi can verdi. Günümüzde 1984 yangınını ve ve hayatını kaybeden 7 Türk vatandaşını hatırlatan bir tabela binada asılı.
Türkevi 1996 binada yılından beri DİTİB Türk İslam Cemiyeti Duisburg Wanheimerort derneğinin hizmetinde. İçinde Türk Eğitim Merkezi’ni barındıran binaya yönelik dernek başkanı Adnan Mavi: “Böylesi tarihi bir binaya sahip olmak ve burada vatandaşlarımıza hizmet etmek önemli. Binamızın farklı tarihlerde hem Türkiye hem Almanya Cumhurbaşkanı’nı ağırlamış olması gurur verici. Bu anıları yaşatmak için yayınlarımız ve sergilerimizle bilgileri paylaşıyoruz” dedi.
CUMHURBAŞKANI CELAL BAYAR’IN ALMANYA VE DUİSBURG ZİYARETİ
Türkiye Cumhuriyeti´nin üçüncü Cumhurbaşkanı Celal Bayar 1958 yılında, 7 – 15 Mayıs tarihleri arasında Bonn, Berlin ve Duisburg ziyaretlerini de kapsayan uzun süreli bir Almanya seyahati gerçekleştirmiştir. Bu ziyaret aynı zamanda Almanya Cumhurbaşkanı Theodor Heuss’un 1957 yılında yaptığı Türkiye ziyaretine karşılık bir “iade-i ziyaret” niteliği de taşımaktadır.
Cumhurbaşkanı Celal Bayar bu ziyaretinde bir dizi incelemelerde bulunmuştur. Özellikle sanayi tesisleri ve ağır sanayi tesislerinin Türkiye’ye transferiyle ilgilenmiş ve bu bakımdan Duisburg kenti de ziyaret kapsamına alınmıştır. 9 Mayıs 1958 tarihinde Duisburg’ta dönemin en büyük çelik ve makine fabrikalarından olan DEMAG fabrikasının Genel Merkezini (Duisburg Hochfeld – günümüzde aynı bina Siemens binası olarak hizmet vermektedir) ve Duisburg Huckingen’de üretim tesislerini ziyaret etmiştir (günümüzde Huckingen Hüttenwerke Krupp – Mannesmann fabrikası).
ARŞİV İNCELEMELERİNDE YENİ BELGELER
Türkiye Avrupa İlişkileri Enstitüsü’nün (TEB) yapmış olduğu araştırmalarda yeni belgeler ortaya çıktı. 9 Mayıs 1958 tarihinde Türkiye Cumhurbaşkanı Celal Bayar onuruna verilen öğle yemeğine dair görüntüler ve belgeler kayıtlara girdi. Onur yemeğine dair menü kartı, HKM Mannesman çelik fabrikasının Cumhurbaşkanı Celal Bayar onuruna hazırlattığı anı ve fotoğraf albümü ve Celal Bayar’ın gezi kapsamında 8 Alman polise verdiği özel hediyelerin dökümü Türkiye Avrupa İlişkileri Enstitüsü (TEB) çalışmalarında ve kitabında yer aldı.
TÜRKEVİ HEM TÜRK CUMHURBAŞKANI HEM ALMAN CUMHURBAŞKANI TARAFINDAN ZİYARET EDİLDİ
Türkiye Avrupa İlişkileri Enstitüsü adına konuşan Metin Arkış: ‘Türk Alman ilişkilerini inceliyor ve belgeleri derliyoruz, aynı zamanda Almanya Türk toplumunun hafızası oluşturmak adına ciddi bir arşiv oluşturduk. Almanya Türk tarihi hakkında araştırmalarımız ve yayınlarımız var. Celal Bayar’ın Almanya ziyaretiyle ilgili Mannesmann şirketiyle kurduğumuz temas kapsamında Celal Bayar’ın ziyaretiyle ilgili bir onur ve anı defterine ulaştık. Aynı zamanda Cumhurbaşkanı Celal Bayar onuruna verilen kahvaltı ve öğle yemeğine dair belgelere ulaştık. En üst düzeyde diplomatik protokolün uygulandığı bu gezide yemekler Haus der Konstrukteure ve Türkisches Haus’ta (Alred & Hugo Bein Restaurant) gerçekleşmiş. İlginç bir şekilde aynı binaya 2006 yılında yine Türk-Alman ilişkileri bağlamında bu kez de Alman Cumhurbaşkanı Horst Köhler ziyaret ediyor. Bu tarihi tesadüfü de belgelemiş olduk’ dedi. Muhabirce/ DUISBURG
